برگزاری حضوری امتحانات نوبت دوم ، با عدالت آموزشی در تضاد است

وزارت آموزش و پرورش اعلام کرده است که در صورت تصویب شورای تأمین استان‌ها، امتحانات نوبت دوم دانش‌آموزان پایه‌های هفتم تا دهم با اولویت نحوه حضوری برگزار خواهد شد.

در روزهای اخیر، تصویری از تجمعات شبانه دانش‌آموزان در فضای مجازی منتشر گردیده که در آن، یکی از دانش‌آموزان با در دست داشتن نوشته‌ای خواستار لغو برگزاری حضوری امتحانات شده و به‌صورت تلویحی نگرانی خود را از این تصمیم ابراز کرده است این دانش آموز در دست نوشته ای گفته امتحانات نزدیکه یه جایی را با موشک زود بزن

هرچند این موضوع در ظاهر ساده است ، اما نشان‌دهنده‌ی اضطراب و نگرانی عمیق دانش‌آموزان نسبت به وضعیت نامشخص برگزاری امتحانات نوبت دوم است.

۱. وضعیت نامشخص برگزاری و پیامدهای روانی

ابهام در نحوه‌ی برگزاری امتحانات (حضوری یا غیرحضوری) موجب افزایش استرس و سردرگمی میان دانش‌آموزان و خانواده‌ها شده است.

این فشار روانی در شرایطی شدت یافته که بخش عمده‌ای از آموزش در سال تحصیلی جاری، به‌ویژه در نیم‌سال دوم، به دلایل مختلف از جمله شرایط جوی و مسائل امنیتی و جنگی، به‌صورت غیرحضوری برگزار شده است.

۲. ناهماهنگی میان شیوه آموزش و ارزیابی

تکیه‌ی سنگین بر آموزش مجازی که البته با توجه به شرایط موجود چاره ای جز آن نبود ، سبب شده است تا دانش‌آموزان از بسیاری از مزایای یادگیری حضوری نظیر مباحثه و تعامل گروهی ، انجام آزمایش‌ها و فعالیت‌های عملی و بهره‌گیری از بازخورد مستقیم معلمان محروم بمانند و کیفیت یادگیری آنان به‌طور محسوس کاهش یابد.

در چنین شرایطی، برگزاری حضوری امتحانات پایانی با ماهیت آموزش ارائه‌شده در تضاد است و مصداقی از تضییع عدالت آموزشی به شمار می‌آید.

از طرفی دیگر دانش‌آموزانی که از امکانات محدود حمل‌ونقل یا زیرساخت‌های ضعیف برخوردارند، در موقعیت نابرابر قرار گرفته و متحمل فشار مضاعف خواهند شد.

۳. تحلیل کارشناسی و استناد علمی

مطابق گزارش‌های رسمی سازمان UNESCO و مطالعات داخلی ، اثربخشی آموزش غیرحضوری حدود ۲۰ درصد کلاس‌های حضوری برآورد می‌شود.

نتایج تحقیقات میدانی نیز از کاهش ۸۰ درصدی در جذب مفاهیم، انگیزش و مهارت‌های عملی حکایت دارد.

بنابراین، هنگامی که حدود ۸۰ درصد فرآیند یادگیری به‌صورت غیرحضوری و کم‌اثر بوده است، ارزیابی حضوری دانش‌آموزان نه تنها منصفانه نیست، بلکه به‌طور حتم موجب افت نمرات و تضعیف انگیزه تحصیلی خواهد شد و این وضعیت با اصول عدالت آموزشی در تضاد است.

۴. پیشنهادات اصلاحی

برای حفظ انسجام آموزشی و رعایت عدالت، برگزاری غیرحضوری امتحانات نوبت دوم با استفاده از بسترهای امنی مانند *سامانه شاد* یا سایر سیستم‌های آزمون آنلاین پیشنهاد می‌شود.

این رویکرد ضمن تأمین عدالت آموزشی، از ایجاد استرس و فشار روانی غیرضروری جلوگیری کرده و امکان نظارت دقیق‌تری را نیز فراهم می‌کند.

افزون بر این، برای جبران ضعف ناشی از آموزش‌های غیرحضوری در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵، پیشنهاد می‌شود آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ به ابتدای شهریورماه موکول گردد ، تا زمان بیشتری برای تکمیل و تثبیت آموخته‌های پایه‌ای در اختیار دانش‌آموزان قرار گیرد.